PYVALERATE 20 EC
 RAGO 650 EC
 COVEN 200 EC
BACCA 80WP
 HUGO 95 SP
 ĐỒNG HÓC MÔN 24,5 SG
 ZIANUM 100 WP
FASTOCID 5 EC
FORWANIL 75 WP
HOSAVIL 5 SC
NAGA 80 SL
SANAPHEN 600 SL
SANAPHEN 720 SL
HOBINE 75 WP
PINK VALI 5SL
BIOMAS QUẢ NGỌT ĐẸP
FORTAZEB  72 WP
LỤC DIỆP TỐ 1 SL
ALDO 800 WP
Giống lúa IR 50404

QUY TRÌNH RỬA MẶN ĐỂ TRỒNG LÚA TRÊN NỀN ĐẤT NUÔI TÔM THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU (P2)

 Kỹ thuật rửa mặn

  1. Kỹ thuật rửa mặn trước khi cấy hoặc sạ lúa

Để rửa mặn nhanh cần phải rửa mặt kết hợp với rửa thấm, song rửa mặt là chủ yếu. Dưới tác dụng của lớp nước rửa, muối tan và các chất gây độc hoà tan trở thành dung dịch tự do, dễ dàng tháo bỏ ra ngoài.

  1. Kỹ thuật rửa trong giai đoạn tưới dưỡng

Giai đoạn đầu sau khi cấy lúa độ khoáng hoá trong nước tưới dưỡng vẫn còn cao, do đó cần kết hợp rửa mặt và rửa thấm, song rửa thấm là chủ yếu.

Quy trình rửa đất mặn nhiều và đất mặn trung bình, trước khi cấy hoặc sạ lúa.

Vì sau khi nuôi trồng thủy sản độ mặn trên ruộng còn rất cao nên để cây lúa sau khi cấy hoặc sạ phát triển bình thường nên trước khi cấy hoặc sạ cần phải rửa mặn để làm giảm độ mặn trong đất.

  1. Tầng đất rửa mặn trước khi cấy hoặc sạ lúa.

Do chỉ hòa tan được muối ở tầng mặt nên phương pháp rửa mặt chỉ có hiệu quả cao ở tầng đất từ 30cm trở lên. Để giảm chi phí, kịp thời vụ và đủ nước rửa ở giai đoạn làm đất chỉ cần cho đủ nước để rửa mặn ở tầng đất 30cm; Ngoài ra, sự phân bố rễ lúa chủ yếu tập trung ở tầng 0-30cm. Ở tầng 0-10 cm chiếm khoảng 60%-70% hệ rễ lúa, ở tầng 10cm-30cm chiếm khoảng 25-35% hệ rễ của cây lúa, xuống dưới tầng đất 30cm còn rất ít chiếm khoảng 3% -7% hệ rễ của cây lúa.

Bảng 1: Sự phân bố hệ rễ lúa ở các tầng đất

 

Tầng đất (cm)

Tỷ lệ trọng lượng hệ rễ lúa (%)

0 - 5

40 - 45

5 - 10

20 - 25

10 - 20

20 - 25

20 - 30

10 - 15

30 - 35

2 - 5

>35

1 - 2

 

  1. Xác định mức rửa mặn trong thời kỳ làm đất

Mức rửa mặn trong thời kỳ làm đất M1:

Nguồn: Nguyễn Thị Lẫm – 1994

M1 = m1 + m2 + m3 (m3/ha).

Trong đó:

m1: Lượng nước cần thiết để làm bão hoà tầng đất 30cm.

m2 : Lượng nước cần thêm vào để đưa các muối đã hòa tan xuống tầng sâu hoặc để tạo thành lớp nước mặt ruộng.

m3 : Lượng bốc hơi mặt nước tự do trong thời kỳ làm đất:

  1. Trường hợp không có nguồn nước ngọt trên kênh rạch rửa mặn, chỉ sử dụng nước mưa để rửa.

    1. Đất mặn nhiều

Rửa lần 1: Cày vỡ đất, đánh rãnh mương tiêu, trữ nước mưa khoảng 15- 18 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 15-18 ngày ngâm ruộng: 1633- 1959 (m3/ha). Sau 15-18 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 2: Bừa tan đất, đánh rãnh mương tiêu, trữ nước mưa khoảng 15-18 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 15-18 ngày ngâm ruộng: 1633- 1959 (m3/ha). Sau 15-18 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày đến nứt chân chim, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 3: Trữ nước mưa khoảng 15-18 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 15-18 ngày ngâm ruộng: 1633-1959 (m3/ha). Sau 15-18 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 4: Đây là đợt rửa trước khi cấy (sạ) lúa, ngâm ruộng khoảng 15-18 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ, bừa lại đất, trữ nước mưa để cấy (sạ) lúa. Tổng lượng nước mưa trong 15-18 ngày ngâm ruộng: 1633-1959 (m3/ha)

Từng vùng có điều kiện thổ nhưỡng khác nhau nên qua 4 lần rửa như trên kiểm tra lại độ mặn nước mương tiêu. Nếu độ mặn ≤ 2g/l thì tiến hành cấy/sạ lúa.

    1. Đất mặn trung bình

Rửa lần 1: Cày vỡ đất, đánh rãnh mương tiêu, trữ nước mưa khoảng 11- 15 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 11-15 ngày ngâm ruộng: 1197- 1633(m3/ha). Sau 11-15 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 2: Bừa tan đất, đánh rãnh mương tiêu, trữ nước mưa khoảng 11-15 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 11-15 ngày ngâm ruộng: 1197- 1633(m3/ha). Sau 11-15 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày cho nứt chân chim, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 3: Trữ nước mưa khoảng 11-15 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 11-15 ngày ngâm ruộng: 1197-1633 (m3/ha). Sau 11-15 ngày bơm cạn nước mương tiêu. Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 4: Đây là đợt rửa trước khi cấy (sạ) lúa, ngâm ruộng khoảng 11-15 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ, bừa lại đất, trữ nước mưa để cấy (sạ) lúa. Tổng lượng nước mưa trong 11-15 ngày ngâm ruộng: 1197-1633 (m3/ha)

Từng vùng có điều kiện thổ nhưỡng khác nhau nên qua 4 lần rửa như trên kiểm tra lại độ mặn nước mương tiêu. Nếu độ mặn ≤ 2g/l thì tiến hành sạ/cấy lúa.

Quy trình rửa mặn chỉ sử dụng nước mưa cho đất mặn nhiều, đất mặn trung bình trước khi sạ/cấy lúa được tổng hợp theo Bảng 2.

Sau khi ngâm nước trên ruộng theo số ngày ghi ở cột 4. Sau đó tháo hết nước trong ruộng, phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu, ngâm ruộng đợt tiếp theo. Khi tháo phải khống chế vận tốc xả nước để tránh xói mòn tầng đất canh tác. Đất càng mặn thời gian rửa càng dài ngày.

 

 

Bảng 2: Quy trình rửa mặn đối với đất mặn nhiều, mặn trung bình cho vùng chỉ sử

dụng nước mưa để rửa

 

Loại đất

Tổng mức rửa

Số lần

Số ngày ngâm ruộng

Lượng mưa

Mức nước

Thời kỳ

 

một vụ ( gồm rửa mặn, thấm, bốc hơi) m3/ha

rửa

 

trung bình (m3/ha)

bình quân tại mặt ruộng (cm)

rửa

1

2

3

4

5

6

7

 

 

 

Đât mặn nhiều

 

 

 

6500- 7900

 

 

 

4

 

 

 

65 - 80

Rửa lần 1

(15-18 ngày)

1633-1959

3-5

 

 

 

(1/7-15/7)-20/9

Rửa lần 2

(15-18 ngày)

1633-1959

3-5

Rửa lần 3

(15-18 ngày)

1633-1959

3-5

Rửa lần 4

(15-18 ngày)

1633-1959

3-5

 

 

 

Đất mặn trung bình

 

 

 

4700-6500

 

 

 

4

 

 

 

50-65

Rửa lần 1

(11-15 ngày)

1197-1633

3-5

 

 

 

(15/7-1/8)- 20/9

Rửa lần 2

(11-15 ngày)

1197-1633

3-5

Rửa lần 3

(11-15 ngày)

1197-1633

3-5

Rửa lần 4

(11-15 ngày)

1197-1633

3-5

  1. Trường hợp không có nguồn nước ngọt trên kênh rạch, lợi dụng nước thủy triều có độ mặn thấp và nước mưa để rửa mặn.

  1. Đất mặn nhiều

  • Sử dụng nước kênh rạch độ mặn thấp rửa mặn trong giai đoạn đầu sau vụ nuôi tôm.

Rửa lần 1: Lấy nước thủy triều độ mặn 5g/l vào ruộng đạt mức 20cm. Ngâm 2 ngày rồi tháo nước cũ lấy nước mới vào ruộng.

Rửa lần 2: Lấy nước thủy triều độ mặn 5g/l vào ruộng đạt mức 20cm. Ngâm 2 ngày rồi tháo nước cũ lấy nước mới vào ruộng.

Rửa lần 3: Lấy nước thủy triều độ mặn 5g/l vào ruộng đạt mức 20cm. Ngâm 2 ngày rồi tháo nước cũ

Sau 3 lần rửa tiến hành phơi đất 2 ngày, cày vỡ đất, bơm cạn nước mương tiêu, trữ nước mưa để rửa mặn.

  • Sử dụng nước mưa để rửa mặn

Rửa lần 1: Cày vỡ đất, trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trung bình trong 12 ngày ngâm ruộng là 1270 (m3/ha). Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 2: Trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 12 ngày ngâm ruộng: 1270 (m3/ha). Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 3: Trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trung bình trong 12 ngày ngâm ruộng : 1270 (m3/ha)

  1. Đất mặn trung bình

  • Sử dụng nước kênh rạch độ mặn thấp rửa mặn trong giai đoạn đầu.

Rửa lần 1: Lấy nước thủy triều độ mặn 5g/l vào ruộng đạt mức 20cm. Ngâm 2 ngày rồi tháo nước cũ lấy nước mới vào ruộng.

Rửa lần 2: Lấy nước thủy triều độ mặn 5g/l vào ruộng đạt mức 20cm. Ngâm 2 ngày rồi tháo nước cũ lấy nước mới vào ruộng.

Sau 2 lần rửa tiến hành phơi đất 2 ngày, cày vỡ đất, bơm cạn nước mương tiêu, trữ nước mưa để rửa mặn.

  • Sử dụng nước mưa để rửa mặn.

Rửa lần 1: Cày vỡ đất, trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trung bình trong 12 ngày ngâm ruộng là 1270 (m3/ha). Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 2: Trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trong 12 ngày ngâm ruộng: 1270 (m3/ha). Phơi đất 2 ngày, bơm cạn nước mương tiêu.

Rửa lần 3: Trữ nước mưa 12 ngày đêm rồi tháo bỏ hết nước cũ. Tổng lượng nước mưa trung bình trong 12 ngày ngâm ruộng : 1270 (m3/ha)

Quy trình rửa mặn cho đất mặn nhiều, đất mặn trung bình trước khi cấy/sạ lúa được tổng hợp theo Bảng 3.

Sau khi ngâm nước trên ruộng theo số ngày ghi ở cột 5. Sau đó tháo hết nước trong ruộng, bơm cạn nước mương tiêu, ngâm ruộng đợt tiếp theo.

Bảng 3: Quy trình rửa mặn đối với đất mặn nhiều, mặn trung bình cho vùng không có nguồn ngọt, lợi dụng thủy triều có độ mặn thấp và nước mưa để rửa mặn

 

 

Loại đất

 

Phương pháp rửa

Tổng mức rửa một vụ (gồm rửa mặn, thấm, bốc hơi) m3/ha

 

Số lần rửa

 

Số ngày ngâm ruộng

Lượng mưa trung bình (m3/ha)

Mức nước bình quân tại mặt ruộng (cm)

 

Thời kỳ rửa

1

2

3

4

5

6

7

8

 

 

 

 

 

Đât mặn nhiều

Rửa mặn bằng nước kênh rạch độ mặn thấp (Trường hợp độ mặn trên kênh là 5g/l)

 

 

6000

 

 

3

 

 

6

Rửa lần 1 (2ngày)

-

20

 

 

3/8-8/8

Rửa lần 2

(2 ngày)

-

20

Rửa lần 3

(2 ngày)

-

20

 

Tiếp tục rửa mặn bằng nước mưa

 

 

4240

 

 

3

 

 

40

Rửa lần 1

(12 ngày)

1270

2-4

 

 

11/8-20/9

Rửa lần 2

(12 ngày)

1270

2-4

Rửa lần 3

(12 ngày)

1270

2-4

 

 

 

 

 

Đất mặn trung bình

Rửa mặn bằng nước kênh rạch độ mặn thấp (Trường hợp độ mặn trên kênh là 5g/l)

 

 

0-4000

 

 

2

 

 

4

Rửa lần 1 (2ngày)

-

0-20

 

 

5/8-8/8

 

Rửa lần 2

(2 ngày)

 

-

 

0-20

 

Tiếp tục rửa mặn bằng nước mưa

 

 

4240

 

 

3

 

 

40

Rửa lần 1

(12 ngày)

1270

2-4

 

 

11/8-20/9

Rửa lần 2

(12 ngày)

1270

2-4

Rửa lần 3

(2 ngày)

1270

2-4

Ghi chú: Nước kênh rạch có độ mặn càng thấp so với độ mặn trong đất thì khả năng làm giảm độ mặn trong đất rửa càng cao. Chỉ nên lấy nước trênh kênh rạch có độ mặn thấp hơn độ mặn trong đất 1,5 lần.

Nguyễn Đình Vượng

Giám đốc Trung tâm NC Thủy nông và Cấp nước

Viện Khoa học Thủy lợi miền Nam